Κιλελέρ 102 χρόνια πρίν 6 Μαρτίου 1910 Ιστορική αναδρομή

Posted: 04/03/2012 in Uncategorized

Αιματηρά επεισόδια, που συνέβησαν στις 6 Μαρτίου 1910 και εντάσσονται στη μακρά ιστορία του αγροτικού ζητήματος στη Θεσσαλία. Παρότι έλαβαν χώρα κατά κύριο λόγο στην Λάρισα, πήραν το όνομά τους από το χωριό Κιλελέρ (σήμερα Κυψέλη), από το οποίο δόθηκε το έναυσμα. Η επέτειος αυτή τιμάται κάθε χρόνο και αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση της ελληνικής αγροτιάς, που έχει την ευκαιρία να προβάλει τα αιτήματά της.

Το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία εμφανίζεται οξυμένο από την επαύριο της ένταξης της περιοχής στην ελληνική επικράτεια το 1881. Οι κολίγοι υπήρξαν οι χαμένοι της ενσωμάτωσης και οι τσιφλικάδες οι μεγάλοι κερδισμένοι. Το λάθος των κυβερνήσεων εκείνης της εποχής ήταν ότι εφάρμοσαν το βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο, που ίσχυε στην Παλαιά Ελλάδα, παραγνωρίζοντας τα δικαιώματα των κολίγων, βάσει του οθωμανικού δικαίου.

Επί Τουρκοκρατίας, οι τσιφλικάδες είχαν μόνο το δικαίωμα εισπράξεως των προσόδων επί των μεγάλων εκτάσεων που κατείχαν, ενώ οι κολίγοι είχαν πατροπαράδοτα δικαιώματα επί των κοινόχρηστων χώρων του τσιφλικιού (επί της γης, των οικιών, των δασών και των βοσκοτόπων). Με τη νέα κατάσταση, οι έλληνες πλέον τσιφλικάδες, που διαδέχθηκαν τους οθωμανούς, είχαν δικαιώματα απόλυτης κυριότητας σε όλη την ιδιοκτησία τους, ενώ οι κολίγοι είχαν περιπέσει σε καθεστώς δουλοπαροίκου.

Οι κολίγοι διεκδίκησαν μαχητικά την επαναφορά των πραγμάτων στο προηγούμενο καθεστώς, ενώ έθεταν και θέμα απαλλοτριώσεων. Ο εκσυγχρονιστής Χαρίλαος Τρικούπης, που κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή, ήταν αντίθετος με τη διανομή της γης στους κολίγους, γιατί δεν ήθελε να χάσει τους ξένους επενδυτές και την εισροή νέων κεφαλαίων στην Ελλάδα.

Η κατάσταση άλλαξε δραματικά στην αυγή του 20ου αιώνα, με την ίδρυση των πρώτων αγροτικών συλλόγων σε Λάρισα, Καρδίτσα και Τρίκαλα. Με τη βοήθεια φωτισμένων αστών της εποχής, οι κολίγοι υιοθέτησαν σύγχρονες μορφές πάλης (μαζικές κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια στις μεγάλες πόλεις, ψηφίσματα σε Κυβέρνηση, Βουλή και Βασιλιά κ.ά.). Η δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα από όργανο των τσιφλικάδων το 1907 χαλύβδωσε το αγωνιστικό τους φρόνημα.

Στις αρχές του 1910, κύριο αίτημα των κολίγων ήταν η απαλλοτρίωση της γης και η διανομή των τσιφλικιών στους καλλιεργητές της, πάνω στη βάση της μικρής οικογενειακής ιδιοκτησίας. Η χώρα βρισκόταν υπό τον αστερισμό του Στρατιωτικού Συνδέσμου και πρωθυπουργός ήταν ο «υπηρεσιακός» Στέφανος Δραγούμης.

Οι πρωτεργάτες των αγροτικών κινητοποιήσεων επιβιβάζονται στο τρένο για να προσαχθούν σε δίκη.

Οι κολίγοι είχαν προγραμματίσει το Σάββατο 6 Μαρτίου πανθεσσαλικό συλλαλητήριο στη Λάρισα, με αφορμή τη συζήτηση του αγροτικού νομοσχεδίου στη Βουλή. Από νωρίς το πρωί άρχισαν να συρρέουν στην πόλη διαδηλωτές από τα γύρω χωριά. Στο σιδηροδρομικό σταθμό του Κιλελέρ, κάπου 200 χωρικοί θέλησαν να επιβιβασθούν σε τρένο χωρίς να πληρώσουν εισιτήριο. Ο διευθυντής των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων, Πολίτης, που επέβαινε στο τρένο, τους το αρνήθηκε. Οι χωρικοί οργίστηκαν κι άρχισαν να λιθοβολούν το συρμό, σπάζοντας τα τζάμια των βαγονιών.

Το τρένο απομακρύνθηκε, αλλά σε απόσταση ενός χιλιομέτρου επαναλαμβάνονται οι ίδιες σκηνές από ομάδα 800 χωρικών. Οι άνδρες της στρατιωτικής δύναμης που ευρίσκοντο εντός του τρένου και μετέβαιναν στη Λάρισα για το συλλαλητήριο, διατάχθηκαν από τον επικεφαλής τους να πυροβολήσουν στον αέρα για εκφοβισμό. Οι χωρικοί εξαγριώνονται και τους επιτίθενται με πέτρες και ξύλα. Οι στρατιώτες ξαναπυροβολούν, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο ή κατ’ άλλους τέσσερις χωρικοί και να τραυματισθούν πολλοί. Ανάλογα επεισόδια έγιναν και στο χωριό Τσουλάρ (σήμερα Μελία), με δύο νεκρούς χωρικούς και 15 τραυματίες.

Οι συμπλοκές μεταξύ άοπλων διαδηλωτών και δυνάμεων καταστολής επεκτάθηκαν και στη Λάρισα, όταν οι αγρότες πληροφορήθηκαν τα αιματηρά επεισόδια στο Κιλελέρ και το Τσουλάρ. Δύο κολίγοι έπεσαν νεκροί, όταν το ιππικό ανέλαβε δράση. Το συλλαλητήριο έγινε, τελικά, με ειρηνικό τρόπο στις 3 το μεσημέρι στην Πλατεία της Θέμιδος. Ο φοιτητής Γεώργιος Σχοινάς διάβασε το ψήφισμα της συγκέντρωσης, που απεστάλη στη Βουλή και την Κυβέρνηση. Οι αγρότες ζητούσαν άμεση ψήφιση του νομοσχεδίου για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών, ενώ εξέφρασαν τη βαθιά λύπη και οδύνη τους «για την άδικον επίθεσιν κατά του φιλήσυχου και νομοταγούς λαού, ής θύματα υπήρξαν άοπλοι και αθώοι λευκοί σκλάβοι της Θεσσαλίας».

Για τις ταραχές στο Κιλελέρ, στο Τσουλάρ και τη Λάρισα, πολλά άτομα συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν. Αρκετοί αγρότες αθωώθηκαν στη συνέχεια με βουλεύματα, ενώ συνολικά 62 διαδηλωτές παραπέμφθηκαν σε δίκη. Αθωώθηκαν όλοι στις 23 Ιουνίου 1910, σε μια προσπάθεια εκτόνωσης της κατάστασης.

Η εξέγερση του Κιλελέρ ξεσήκωσε κύμα συμπάθειας σε όλη τη χώρα, ενώ αυξήθηκε η κοινωνική πίεση για την επίλυση του αγροτικού ζητήματος. Η πολιτική εξουσία δεν μπορούσε άλλο να κλείνει τα μάτια. Το πρώτο δειλό βήμα για τη λύση του προβλήματος έγινε το 1911 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που διαδέχθηκε τον Στέφανο Δραγούμη στην πρωθυπουργία. Πάρθηκαν ορισμένα νομοθετικά μέτρα υπέρ των κολίγων, αλλά απαλλοτριώσεις δεν έγιναν κι ένας λόγος ήταν οι πόλεμοι που ακολούθησαν. Μόνο μετά το 1923, όταν το πρόβλημα της αποκατάστασης των προσφύγων έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις, άρχισαν από την κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα απαλλοτριώσεις τσιφλικιών σε μεγάλη κλίμακα.

αναδημοσίευση : http://www.sansimera.gr/articles/224

Το βίντεο είναι από τη σειρά «Το Πανόραμα του Αιώνα» που προβλήθηκε στην Ετ1

Mαρίνος Αντύπας ο δάσκαλος των φτωχών

 
Ο Μαρίνος Αντύπας γεννήθηκε στο χωριό Φερδινάτα της περιοχής Πυλάρου στην Κεφαλονιά το 1872 από μικροαστούς γονείς. Η επαφή μου με τα γράμματα αλλά και με τα φτωχά εργατικά στρώματα του νησιού, τον κατέστησαν ευαίσθητο στην ανθρώπινη φτώχεια της οποίας τα ταξικά αίτια κατανόησε πλήρως μεγαλώνοντας. Αποφοίτησε το 1897 από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά την διάρκεια των σπουδών του ήρθε σε επαφή με τις σοσιαλιστικές ιδέες του Όουεν και του Σεν Σιμόν, που των διαπότισαν και των ενέπνευσαν βαθύτατα. Είναι εδώ που θα μπορέσει να απαντήσει σε όλα αυτά τα ανθρώπινα προβλήματα που τον απασχόλησαν τόσο καιρό. Ο Μαρίνος Αντύπας ασπάζεται τον σοσιαλισμό και ξεκινά πρωτοπόρος τους ταξικούς αγώνες για την ισότητα και την πρόοδο όπως και ο ίδιος έλεγε.
Κατά τα φοιτητικά του χρόνια και αργότερα, οργανώνει πορείες και συγκεντρώσεις με τον εργατικό και φοιτητικό κόσμο για τις οποίες διώκεται, συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Με παρέμβαση των δικών του τελικά θα αποφυλακιστεί και θα επιστρέψει στην Κεφαλονιά.
Το 1906, ο Μαρίνος Αντύπας επιχειρεί να εκλεγεί ως βουλευτής Κεφαλονιάς στην περιοχή Κρανιάς, με το νεοϊδρυθέν Κόμμα Σοσιαλιστών. Η εκλογική του μάχη δεν θα καρποφορήσει καθώς το πολιτικό σκηνικό του νησιού βρίσκεται ήδη κάτω από τον απόλυτο έλεγχο των μεγαλοτσιφλικάδων και των κοντέδων του νησιού. Παρόλα αυτά ο Αντύπας θα λάβει περί τους  480 ψήφους, ποσό αρκετά μεγάλο δεδομένης της τρομοκρατίας και του γκρίζου κλίματος που ασκούσε η αστική τάξη στο νησί.
Μετά την εκλογική του αποτυχία, ο Μαρίνος Αντύπας αποφασίζει, με παραίνεση και της οικογένειάς του, να εργαστεί στην διαχείριση των κτημάτων του θείου του Γεωργίου Σκιαδαρέση στην Θεσσαλία. Εκεί ο Αντύπας βρίσκεται αντιμέτωπος με την τραγική κατάσταση των υποσιτισμένων και φτωχών κολίγων, που εργάζονται σαν σκλάβοι στα κτήματα των μεγαλοτσιφλικάδων. Όμως δεν μένει με τα χέρια σταυρωμένα. Αμέσως αναλαμβάνει να δημιουργήσει αγροτικούς συνδέσμους και να παρακινήσει τις αγροτικές μάζες που υποφέρουν να πάρουν την ζωή τους στα χέρια τους. Σύντομα ο Αντύπας θα βρεθεί απέναντι στους μεγαλοτσιφλικάδες που δυσαρεστούνται από τα φλογερά του κηρύγματα σε όλη την ύπαιθρο. Ο θείος του προσπαθεί να τον σταματήσει τάζοντάς του χρήματα και ένα καλό μέλλον. Εκείνος μένει ακλόνητος, σταθερά πλάι στην φτωχή αγροτιά.
Ο Μαρίνος Αντύπας διατρέχει τα χωριά του θεσσαλικού κάμπου και κινητοποιεί τους αγρότες για τα δίκαιά τους, με αποκορύφωμα το συλλαλητήριο στο Λασποχώρι στις αρχές του 1907. Οι αγρότες τον φωνάζουν «δάσκαλο». Οι τσιφλικάδες της Θεσσαλίας, βλέποντας πως με κανένα μέσο δεν μπορούν να τον κάμψουν, αποφασίζουν τη δολοφονία του στις 8 Μαρτίου 1907 στον Πυργετό Λάρισας. Ηθικός αυτουργός ο μεγαλοτσιφλικάς Ιωάννης Κυριακός. Οι τελευταίες λέξεις του Μαρίνου Αντύπα ήταν: «Ισότης, Αδελφότης, Ελευθερία». Η δολοφονία του προκαλεί λαϊκές εκδηλώσεις και αντιδράσεις σε όλη την Ελλάδα και σηματοδοτεί ιστορικά την αυγή της ανόδου το αγροτικού κινήματος.
Ο Μαρίνος Αντύπας υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους ήρωες της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. Η δράση του υπήρξε ευρεία και πολύμορφη. Ο Αντύπας οργάνωσε τα πρώτα εργατικά και φοιτητικά συλλαλητήρια, τις πρώτες σοσιαλιστικές λέσχες, τους πρώτους αγροτικούς συνδέσμους και σωματεία και τέλος στοιχειοθέτησε ένα από τα πιο πρωτοπόρα εργατικά προγράμματα της εποχής, που ανάμεσα σε άλλα πρότεινε τα εξής:
·         Καθορισμό ημερομισθίου
·         Καθορισμό πάγιου ωραρίου (9 ωρών)
·         Δημιουργία συνταξιοδοτικών ταμείων
·         Δημιουργία ταμείων ανικανότητας, αναπηρίας και περίθαλψης
·         Θεσμοθέτηση αποζημίωσης για τραυματισμούς και εργατικά ατυχήματα.
 
Το άγαλμα του Μαρίνου Αντύπα στον τόπο της γέννησής του
 Αναδημοσίευση απο: http://kokkinosfakelos.blogspot.com/2011/06/m.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s